Πέρσα Κουμούτση Επιστροφή

Επιστροφή λέγεται το τελευταίο βιβλίο της Persa Koumoutsi, ωστόσο είναι η ιστορία δυο αδελφών, ο ένας, ο πρώτος, κατακτητικός, αρπαχτικός, αδίσταχτος, αδιάντροπος, τα έχει καλά με την εξουσία, συνεργάτης κάθε εξουσίας, ξένης ή ντόπιας και ο άλλος, ο δεύτερος, ευαίσθητος, παραχωρητικός, αδύναμος, ανίκανος να παλέψει για οτιδήποτε.

Θα μπορούσαμε να πούμε ο καλός και ο κακός, αλλά για μένα και οι δύο είναι μια κακή εκδοχή του ανθρώπινου είδους.
Ο καλός δεν μπορεί να είναι καλός, γιατί αυτή καλοσύνη είναι αδιέξοδη και δεν βοηθάει σε τίποτα και κανέναν. Ούτε καν, ή μάλλον κυρίως, τον ίδιον.

 Κατά τα άλλα, όπως πάντα, γραφή απέριττη, αργή, αλλά και γρήγορη συνάμα, χωρίς κοιλιές και φλυαρίες. Ωραίο βιβλίο, το συνιστώ απεριόριστα

Η παρακμή του Μεσαιωνικού Ελληνισμού στη Μικρά Ασία και η διαδικασία εξισλαμισμού

 Σκεφτείτε να περνά έξω από την μικρή πόλη που ζείτε, σε μια άλλη εποχή, ένας «χαριτωμένος» νομαδικός συρφετός ή μία ορδή μεταναστών με την παρακάτω σύσταση:

2.000 μουλάρια   

5.000 άλογα για άμαξες  

2.000 γαϊδούρια   

20.000 άλογα υπηρεσίας   

100 λεοπαρδάλεις   

20.000 μικρά βόδια   

11.000 μεγάλα βόδια 

300 κυνηγητικά γεράκια  

3.000 λαγωνικά σκυλιά. 

60 κιρκινέζια (είδος γερακιού) 

 15.000 στρατιώτες με σπαθιά  

2.000 σκλάβοι με σπαθιά   

1.000 τοξότες   

3.000 δουλοπάροικοι τοξότες 

25.000 ιππείς   

10.000 γυναίκες της ανώτατης και μεσαίας τάξης  

5.000 υπηρέτες   

6000 αγόρια και κορίτσια κάτω των 12 χρονών  

5.000 παιδιά

Σκεφτείτε για λίγο το ταπ ταπ ταπ ταπ που κάνουν αυτά τα 526.000 πόδα δίποδων ή τετράποδων όντων.
Σκεφτείτε ακόμα, ότι μόλις το ταπ ταπ ταπ ταπ σταματήσει, άγριοι καβαλάρηδες, θα σπάσουν την πόρτα του σπιτιού σας, θα σφάξουν τα παιδιά και τους γέρους , θα αρπάξουν τις γυναίκες και τα αγόρια για να τα πουλήσουν σκλάβους, θα λεηλατήσουν το βιός σας, θα κάψουν το σπίτι σας και θα στρατοπεδέψουν έξω από την πόλη σας. Όσο καιρό αυτοί θα μένουν εκεί, εσείς – που μείνατε ζωντανοί - δεν θα μπορείτε να σπείρετε τα χωράφια σας, να θρέψετε τα ζωντανά σας και θα πεθάνετε από την πείνα.
Και σκεφτείτε ότι αυτό το ταπ ταπ ταπ ταπ ταπ, μαζί με τα επακόλουθα του, επαναλαμβάνεται πολλές φορές επί 4 ολόκληρους αιώνες με ένα μικρό διάλυμα ησυχίας.
Ξέρετε τι είναι αυτό το ταπ ταπ ταπ ταπ ταπ;

Ο θόρυβος που έκανε το ρολόι του Βυζαντινού κόσμου πριν σταματήσει για πάντα στην Μικρά Ασία.

Σημείωση:

Αυτή την σύσταση μιας φυλής Τουρκομάνων, την αναφέρει ο Μπάρμπαρο. Μάλλον θα είναι ο ίδιος ιστορικός της άλωσης της Κωνσταντινούπολης.

Από το  βιβλίο του Σπύρου Βρυώνη, σελ 228, εκδόσεις ΜΙΕΤ.

Μετά την άλωση

Με την άλωση οι Ελληνες έχασαν τα πάντα, αλλά μπορούσαν ακόμη να τραγουδούν τα δικά τους τραγούδια. Η Ορθοδοξία διατήρησε ζωντανό τον Ελληνισμό σε όλη τη διάρκεια των σκοτεινών χρόνων, αλλά χωρίς την ηθική δύναμη του Ελληνισμού η ίδια η ορθοδοξία θα είχε σβήσει.
Ράνσιμαν, η Μεγάλη Εκκλησία εν αιχμαλωσία, σελ. 476

Η σημασία της Αλωσης

Η άλωση της Κωνσταντινούπολης αποτέλεσε μια σημαντική καμπή της παγκόσμιας ιστορίας. Η διασπορά των λογίων και των θησαυρών της γνώσης έδωσε νέα ώθηση στη δυτική σκέψη.
Ο Χάλαμ επισημαίνει, ορθώς, πως παρ ότι η Κωνσταντινούπολη είχε επιβιώσει πέραν κάθε προσδοκίας η γνωστοποίηση της άλωσης της έγινε δεκτή ως μια αιφνίδια καταστροφή. Ένα αίσθημα θλίψης ίσως και αυτοεπιτίμησης τάραξε την καρδιά της Χριστιανοσύνης.
Τα αποτελέσματα της κατάλυσης της Αυτοκρατορίας είχαν καταστροφικό χαρακτήρα. Η Κωνσταντινούπολη η οποία ήταν επί αιώνες η καρδιά της και το μεγάλο προπύργιο του ευρωπαϊκού πολιτισμού απέβη οχυρό των οπαδών μιας εχθρικής θρησκείας.
Με την άλωσή της η Ευρώπη απώλεσε όλα όσα οι κάτοικοί της Κωνσταντινούπολης θα μπορούσαν να συνεισφέρουν στην ανάπτυξη του πολιτισμού. Η φιλοσοφία η τέχνη η θεολογία και το δίκαιο που είχαν αναπτυχθεί στους κόλπους της είχαν ευτυχώς επηρεάσει ήδη τις δυτικές χώρες και λέω ευτυχώς γιατί μετά την άλωση της η πόλη έπαψε να ασκεί οποιαδήποτε επιρροή επί της ευρωπαϊκής σκέψης.

Σερ Εντουιν Πήαρσ, Η καταστροφή της Ελληνικής Αυτοκρατορίας, σελ.439

Η σημασία του Βυζαντίου

Το Βυζαντινό κράτος ήταν ο χώρος μέσα στον οποίο επέζησε ανά τους αιώνες ο πολιτισμός της Ελληνορωμαϊκής αρχαιότητας. Για τον λόγο αυτόν το Βυζάντιο ήταν δότης , ενώ η Δύση δέκτης. Ιδιαίτερα την περίοδο της Αναγεννήσεως, όταν το πάθος για τον αρχαίο πολιτισμό κατέλαβε την ανθρωπότητα, ο δυτικός πολιτισμός βρήκε στο Βυζάντιο την πηγή, από την οποία γεύθηκε τους θησαυρούς της αρχαιότητας. Το Βυζάντιο διατήρησε την κληρονομά του αρχαίου κόσμου και επιτέλεσε έτσι την αποστολή του στην παγκόσμια ιστορία. Διέσωσε από τον αφανισμό το ρωμαϊκό δίκαιο τα ελληνικά γράμματα την φιλοσοφία και την επιστήμη, για να παραδώσει στην συνέχεια την ανεκτίμητη αυτή κληρονομιά στους λαούς της δυτικής Ευρώπης που είχαν ωριμάσει για να την δεχτούν.

Ιστορία του Βυζαντινού κράτους, Georg Ostrogorsky, τόμος ΙΙΙ σελ 277

(33) Μετά τη Αλωση

Η ήττα αυτή της Κωνσταντινουπόλεως, τόσον αθλία όσο και αξιοθρήνητη, υπήρξε μία μεγάλη νίκη των Τούρκων, μια τρομερή καταστροφή των Ελλήνων, ένα αίσχος των Λατίνων. Mε την ήττα αυτή ετραυματίσθη η πίστι των καθολικών, η θρησκεία εταράχθη και το όνομα του Χριστού εξυβρίσθη και εταπεινώθη. Ένα από τα δύο μάτια του Χριστιανισμού εξεριζώθη ένα από τα δυο του χέρια εκόπη εφ όσον οι βιβλιοθήκες εκάησαν και οι αρχές της ελληνικής φιλολογίας δίχως τις οποίες κανείς δεν μπορεί να θεωρεί τον εαυτόν του μορφωμένο κατεστράφησαν

Πολωνός ιστορικός Jan Clugosz

(32) Μετά την Αλωση

Για την άλωση έχουν μιλήσει σχεδόν όλοι οι ιστορικοί.
Θα κάνω μια ανθολογία από όσα έχω διαβάσει και θα ξεκινήσω με το πιο εύστοχο, του μεγάλου ιστορικού και του αγαπημένου μου του Στήβεν Ράνσιμαν:


Η Δυτική Ευρώπη, με προγονικές αναμνήσεις ζήλιας για το βυζαντινό πολιτισμό, με τους πνευματικούς της συμβούλους να καταγγέλλουν τους Ορθοδόξους ως αμαρτωλούς σχισματικούς, και με μια αίσθηση ενοχής να την καταδιώκει, ότι στο τέλος είχε εγκαταλείψει την πόλη, προτίμησε να ξεχάσει το Βυζάντιο. Δεν μπορούσε να ξεχάσει το χρέος της προς τους Έλληνες, αλλά θεωρούσε ότι όφειλε το χρέος μόνο στην κλασική περίοδο. Οι Φιλέλληνες που πήγαν να συμμετάσχουν στον πόλεμο της ανεξαρτησίας μιλούσαν για το Θεμιστοκλή και τον Περικλή, αλλά ποτέ για τον Κωνσταντίνο. Πολλοί διανοούμενοι Έλληνες μιμήθηκαν το παράδειγμά τους, παρασυρμένοι από τη δαιμονική αυθεντία του Κοραή, μαθητή του Βολταίρου και του Γίββωνα, για τους οποίους το Βυζάντιο ήταν ένα απαίσιο ιντερλούδιο δεισιδαιμονίας, που ήταν καλύτερο να αγνοηθεί. Έτσι ο πόλεμος της ανεξαρτησίας ποτέ δεν κατέληξε στην απελευθέρωση του ελληνικού λαού αλλά μόνο στη δημιουργία ενός μικρού βασιλείου της Ελλάδας. Στα χωριά οι άνθρωποι γνώριζαν καλύτερα. Εκεί θυμούνταν τους θρήνους που είχαν συντεθεί όταν έφθασαν τα νέα ότι η πόλη είχε πέσει, τιμωρημένη από το Θεό για την πολυτέλεια, την υπερηφάνεια και την αποστασία της, αλλά πολεμώντας μέχρι το τέλος σε μια ηρωική μάχη. Θυμούνταν εκείνη τη φρικτή Τρίτη, μια ημέρα την οποία όλοι οι πραγματικοί Έλληνες θεωρούν ακόμη αποφράδα. Αλλά το πνεύμα τους σκιρτούσε και το κουράγιο τους μεγάλωνε καθώς διηγούνταν για τον τελευταίο χριστιανό αυτοκράτορα που στεκόταν στο ρήγμα, εγκαταλελειμένος από τους Δυτικούς συμμάχους του, αποκρούοντας τους απίστους, μέχρις ότου οι αριθμοί τους τον κατέβαλαν και πέθανε, με την αυτοκρατορία ως σάβανό του.

Η Άλωση της Κωνσταντινούπολης, Στηβεν Ράνσιμαν , σελ. 275 -276

(30) 29 Μαϊου 1453

Η πόλη έπεσε. Αυτή η κραυγή θ αντηχεί όσο υπάρχει ο κόσμος. Αν έπειτα από αιώνες ξαναγεννηθώ, αυτές οι λέξεις θα γεμίζουν τα μάτια μου τρόμο και οι τρίχες των μαλλιών μου θα σηκώνονται. (1)

Περίπου στις μιάμιση το πρωΐ ό σουλτάνος έκρινε ότι όλα ήταν έτοιμα και έδωσε την διαταγή της επίθεσης.

«Ο ξαφνικός θόρυβος ήταν τρομακτικός. Σε όλη την έκταση της γραμμής των τειχών οι Τούρκοι όρμησαν στην επίθεση, βγάζοντας τις πολεμικές κραυγές τους, ενώ τους παρότρυναν τύμπανα, σάλπιγγες και φλογέρες. Τα χριστιανικά στρατεύματα περίμεναν σιωπηλά, όταν όμως οι φρουροί στους πύργους έδωσαν το σύνθημα του συναγερμού, οι εκκλησίες κοντά στα τείχη άρχισαν να κτυπούν τις καμπάνες τους, και η μία εκκλησία μετά την άλλη στην πόλη μετέδιδε τον ήχο του συναγερμού, μέχρις ότου σήμαινε κάθε καμπαναριό. Τρία μίλια πιο μακριά, στην εκκλησία της Αγίας Σοφίας, οι πιστοί ήξεραν ότι η μάχη είχε αρχίσει. Κάθε άνδρας σε μάχιμη ηλικία επέστρεψε στη θέση του, και οι γυναίκες, μεταξύ τους και μοναχές, έσπευσαν στα τείχη για να βοηθήσουν στη μεταφορά λίθων και δοκαριών για την ενίσχυση των αμυντικών έργων, καθώς και κουβάδων με νερό για να φρεσκαριστούν οι υπερασπιστές.

Πρώτους έστειλε στη μάχη τους άτακτούς του, τους βαζιβουζούκους. Υπήρχαν πολλές χιλιάδες από αυτούς, τυχοδιώκτες από κάθε χώρα και φυλή, πολλοί Τούρκοι, αλλά πολύ περισσότεροι από χριστιανικές χώρες, Σλάβοι, Ούγγροι, Γερμανοί, Ιταλοί, ακόμη και Έλληνες, όλοι τους έτοιμοι να πολεμήσουν εναντίον των ομοθρήσκων τους Χριστιανών έναντι της αμοιβής που τους έδινε ο σουλτάνος και των λαφύρων που τους υποσχόταν.

Ο Τζουστινιάνι και όλοι οι Έλληνες και οι Ιταλοί ήταν εξοπλισμένοι με όλα τα μουσκέτα και τις βομβάρδες που μπορούσαν να βρεθούν στην πόλη. Ο ίδιος ο αυτοκράτορας έσπευσε να τους ενθαρρύνει. Μετά από περίπου δύο ώρες αγώνα ο Μωάμεθ διέταξε τους βαζιβουζούκους να αποσυρθούν.

Η δεύτερη επίθεση έγινε από τους Ανατολίτες και αποκρούστηκε και αυτή γενναία. Οι Χριστιανοί τους περικύκλωσαν, σφαγιάζοντας το μεγαλύτερο μέρος και απωθώντας τους υπόλοιπους πίσω στην τάφρο. Η ανάσχεση προκάλεσε σύγχυση στους Ανατολίτες. Η επίθεση ανακλήθηκε, και αποσύρθηκαν στις γραμμές τους

Κατά μήκος της Προποντίδας ο Χαμζά μπέης δυσκολευόταν να φέρει τα πλοία του κοντά στην ακτή. Τα λίγα αποβατικά αγήματα που κατόρθωσε να στείλει αποκρούστηκαν εύκολα από τους μοναχούς στους οποίους είχαν αναθέσει την άμυνα, ή από τον πρίγκιπα Ορχάν και τους οπαδούς του.

Τώρα είχε έλθει η ώρα να μπουν και οι επιλεγμένοι του σουλτάνου, οι γενίτσαροι, στη μάχη. Οι Χριστιανοί ήταν εξουθενωμένοι. Είχαν πολεμήσει για περισσότερες από τέσσερις ώρες με μόνο μερικές στιγμές ανάπαυσης, αλλά πολεμούσαν με απελπισία, γνωρίζοντας ότι εάν έκαναν πίσω, αυτό θα ήταν το τέλος. Πίσω τους στην πόλη οι καμπάνες των εκκλησιών σήμαιναν και πάλι, και στον ουρανό υψώθηκε ένα μεγάλο μουρμούρισμα προσευχών.

Τώρα ο αγώνας στο φράχτη γινόταν σώμα με σώμα. Επί περίπου μία ώρα οι γενίτσαροι δεν μπορούσαν να ανοίξουν δρόμο. Οι Χριστιανοί άρχισαν να πιστεύουν ότι η επίθεση εξασθενούσε κάπως. Αλλά η μοίρα ήταν εναντίον τους. Στη γωνία του τείχους των Βλαχερνών, υπήρχε, μισοκρυμμένη σε έναν πύργο, μια μικρή πύλη εξόδου γνωστή ως Κερκόπορτα.» (2)

Για τον Πήαρς, ωστόσο η ανοιχτή Κερκόπορτα δεν ήταν το καθοριστικό γεγονός της Άλωσης.

«Ενώ η επίθεση εκ μέρους των γενίτσαρων είχε αποκρουστεί και η ορμή είχε αρχίσει να εξασθενεί, εκείνη τη στιγμή συνέβη ένα από εκείνα τα μοιραία ατυχήματα τα οποία μερικές φορές αποφασίζουν τα πεπρωμένα των λαών. Ο Ιωάννης Ιουστινιάνης τραυματίστηκε σοβαρά και εγκατέλειψε τη θέση του, παρά την παράκληση του αυτοκράτορα να παραμείνει και να μην προσπαθήσει να εισέλθει στην πόλη. Η αποχώρηση έδωσε την εντύπωση ότι η άμυνα έσπασε.

Ο Μπάρμπαρο γράφει ότι όταν ο Ιουστινιάνι αποχώρησε ακούστηκε η κραυγή «οι Τούρκοι μπήκαν μέσα» , ακούστηκε από εκείνον και «φευδόταν γιατι δεν είχαν μπεί ακόμα» Ο Λεονάρντο που ήταν και αυτός Γενοβέζος είναι ελάχιστα λιγότερος αυστηρός απεναντί του και αφορά τον τρόπο με τον οποίο εγκατέλειψε την μάχη. Ο τελευταίος δηλώνει ότι έπρεπε να παραμείνει ή να υποδείξει αντικαταστάτη του. Το ηθικό των στρατιωτών του κατέρρευσε με την αποχώρησή του.» (3)

«Αλλά η διήγησις αυτή του Βαρβάρου είναι μυσερόν ψεύδος. Το δ αληθές είναι ότι τον ανδρείον εκείνον απεκόμισαν οι περί αυτόν εις το πλοίον χωρίς να δυνηθεί μηδέ λέξιν να προφέρη. Οτε δε το πλοίον αυτού κατέπλευσεν εις Χίον, ήτο πιθανώς ήδη νεκρός» (4)

«Ενόσω ο Κωνσταντίνος παρακαλούσε τον Τζουστινιάνι πληροφορήθηκε την είσοδο των Τούρκων μέσα από την Κερκόπορτα. Έσπευσε αμέσως εκεί, αλλά έφθασε πολύ αργά. Τότε έστρεψε το άλογό του και κάλπασε πίσω στην κοιλάδα του Λύκου και στα ανοίγματα στον φράχτη. Πέταξε από πάνω του τα αυτοκρατορικά του εμβλήματα και με το δον Φρανσίσκο και τον Ιωάννη Δαλμάτη στο πλευρό του ακολούθησε τον Θεόφιλο. Δεν τον ξαναείδαν πια» (3)

Ο Μεχμέτ ο Β μπήκε στην πόλη με την Ανατολή του ηλίου.

Η τριήμερη λεηλασία μόλις είχε αρχίσει.

«Σ αυτή τη πόλη την μεθυσμένη από το αίμα και την λεηλασία, η ανθρώπινη ζωή είχε γίνει τόσο φτηνή και τόσο ασήμαντη όσο δεν μπορούσα ποτέ να φανταστώ. Οι Τούρκοι άρχισαν να σκοτώνονται μεταξύ τους, φιλονικώντας για την λεία τους και αρπάζοντας ο ένας από τον άλλο τις γυναίκες που τους είχαν ανάψει τον πόθο. Οι αμόρφωτοι δερβίσηδες μέσα στη θρησκευτική τους μανίας ακρωτηρίαζαν με μανία τους Έλληνες που είχαν αιχμαλωτίσει κάποιοι άλλοι, επειδή αρνιόνταν να αναγνωρίσουν τον Προφήτη.

Μια καινούργια μέρα ξημερώνει πάλι. Ο ήλιος του Θεού δεν θα πάψει να ανατέλλει. Ο ουρανός λάμπει γαλάζιος. Ζεστές και σπλαχνικές οι αχτίδες του ήλιου χαϊδεύουν και τους κακούς και τους καλούς.

Χαίρομαι που η αγαπημένη μου πέθανε και δεν χρειάστηκε να ζήσει αυτή τη μέρα.» (1)

(1) Μίκα Βαλτάρι Ιωάννης Άγγελος
(2) ) Στήβεν Ράνσιμαν Η Άλωση της Κωνσταντινούπολης
(3) ) Εντουϊν Πήαρς, η Καταστροφή της Ελληνικής Αυτοκρατορίας
(4) Gustave Schlumberger, Κωνσταντίνος Παλαιολόγος και η Άλωσις της Κωνσταντινουπόλεως υπό των Τούρκων

(29) 28 Μαΐου 1453

Το απόγευμα της 28ης Μαΐου ήταν ήσυχο, και στα δύο στρατόπεδα.

Η ψυχή των υπερασπιστών είχε πλημυρίσει με ταπεινότητα και αγάπη, είχαν ξεχαστεί τα μίση που έτρεφαν οι ανθενωτικοί προς τους ενωτικούς και αντιστρόφως. Για πρώτη φορά προσήλθαν στην Μεγάλη Εκκλησία όλοι μαζί να προσευχηθούν και να πάρουν αντίδωρο οι μεν από το χέρι των δε. Η λειτουργία αυτή ήταν η τελευταία που τελέστηκε στην Μεγάλη Εκκλησία. Σχεδόν κανένας πολίτης, εκτός από τους στρατιώτες στα τείχη, δεν έμεινε μακριά από αυτήν την απελπισμένη λειτουργία ικεσίας.

Αυτή η νύχτα είναι η νύχτα των Ελλήνων. Κοίταζα τα μαύρα τους μάτια γεμάτα από την μελαγχολία αιώνων και την ανείπωτη θλίψη τους που καθρεπτίζεται στα σκυμμένα τους πρόσωπα. Μέσα στην νύχτα οι καμπάνες και τα σήμαντρα σημαίνουν τον θάνατο της τελευταίας Ρώμης. (1)

Αντίθετα, οι ψυχές των πολιορκητών είχαν γεμίσει προσδοκία για λεηλασία και σφαγές.

Ο Μεχμέτ, πριν απευθυνθεί στα στίφη του πολύ περίεργου στρατού του, ο οποίος απαριθμούσε μεταξύ άλλων και 30.000 χριστιανούς, (δηλαδή 23.000 παραπάνω από τους υπερασπιστές της Χριστιανοσύνης και της Βασιλεύουσας) πέρασε από την Γενοβέζικη συνοικία του Πέραν για να τους προειδοποιήσει ότι αν προσέφεραν οποιαδήποτε βοήθεια στους Έλληνες θα τους τιμωρούσε αμέσως.

Κατόπιν, συγκάλεσε τους στρατηγούς,  τους πασσάδες και τούς βεζύρηδες και τους απηύθυνε τον παρακάτω λόγο, όπως μας τον έχει μεταφέρει ο αυτόπτης μάρτυρας Κριτόβουλος:

Σας προσφέρω σήμερα μια μεγάλη και πολυάριθμη πόλη, την πρωτεύουσα των αρχαίων Ρωμαίων που έχει καταστεί το κέντρο του κόσμου. Σας την προσφέρω να την λεηλατήσετε, να αρπάξετε τους αμύθητους θησαυρούς της, τους άνδρες, τις γυναίκες, τα αγόρια της και ότι την κοσμεί. (2)

Την ώρα που ο σουλτάνος μιλούσε με πάθος και με το όραμα της λεηλασίας, της σφαγής και της επικείμενης δόξας του να καθρεπτίζεται στα κρύα μάτια του, ο ήλιος έγειρε στην δύση του.

Ο Μεγάλος Βασιλιάς, ο τελευταίος Έλληνας, όπως τον ονόμασε ο Ελύτης, έχει μια άλλη πορεία και έναν άλλον λόγο.

Ο Κωνσταντίνος είπε στους ακροατές του ότι επρόκειτο να αρχίσει η μεγάλη επίθεση. Στους Έλληνες υπηκόους του είπε ότι ένας άνδρας έπρεπε να είναι πάντοτε έτοιμος να πεθάνει είτε για την πίστη, είτε για την πατρίδα, είτε για τον ηγεμόνα, είτε για τους συγγενείς και φίλους.
Τώρα ο λαός του έπρεπε να είναι προετοιμασμένος να πεθάνει και για τους τέσσερεις λόγους.

Μίλησε για την δόξα και τις υψηλές παραδόσεις της μεγάλης αυτοκρατορικής πόλης . Μίλησε για τη δολιότητα του άπιστου σουλτάνου που είχε προκαλέσει έναν πόλεμο προκειμένου να καταστρέψει την αληθινή πίστη και να βάλει τον ψεύτικο προφήτη του στην θέση του Χριστού .

Τους παρότρυνε να θυμούνται ότι ήταν απόγονοι των ηρώων της αρχαίας Ελλάδας και Ρώμης, και να είναι αντάξιοι των προγόνων τους.

Από την πλευρά του , είπε, ήταν έτοιμος να πεθάνει για την πίστη του και το λαό του.

Στην συνέχεια γύρισε προς τους Ιταλούς, ευχαριστώντας τους για τις μεγάλες υπηρεσίες και αναφέροντας την εμπιστοσύνη του απέναντί τους για τον επικείμενο αγώνα. Τους παρακάλεσε όλους Έλληνες και Ιταλούς να μην φοβηθούν τους τεράστιους αριθμούς του εχθρού. Να είναι γενναίοι και σταθεροί. Με την βοήθεια του Θεού θα έβγαιναν νικητές. 'Όλοι όσοι ήταν παρόντες σηκώθηκαν για να διαβεβαιώσουν τον αυτοκράτορα ότι ήταν έτοιμοι να θυσιάσουν τις ζωές τους και τα σπίτια τους γι αυτόν. Εκείνος στην συνέχεια περπάτησε αργά γύρω στην αίθουσα, ζητώντας από τον καθένα τους να τον συγχωρήσει εάν ποτέ τον είχε προσβάλει. Ακολούθησαν το παράδειγμα του, όπως κάνουν άνδρες που περιμένουν να πεθάνουν. (3)

Ο Αυτοκράτορας έφυγε έφιππος από την Αγία Σοφία στο ανάκτορο των Βλαχερνών. Ο Φραντζής ο οποίος τον συνόδευε ρωτάει «ποιος θα μπορούσε να παραμείνει ασυγκίνητος όταν ο αυτοκράτορας στην διάρκεια της σύντομης παραμονής του στα ανάκτορα ζήτησε συγνώμη από όλους τους παρόντες. Ακόμα και αν ήταν φτιαγμένος από ξύλο ή πέτρα, θα δάκρυζε αυτή την στιγμή.»

Λίγο μετά τα μεσάνυχτα της 28ης προς την 29η ο αυτοκράτορας, συνοδευόμενος από τον Φραντζή, αναχώρησε έφιππος από τα ανάκτορα των Βλαχερνών, προκειμένου να επιθεωρήσει αν όλα ήταν στη θέση τους.
Ήταν πιθανόν μία ή δύο το πρωί όταν ο Φραντζής και ο Αυτοκράτορας χώρισαν και κατά πάσα πιθανότητα δεν ξανασυναντήθηκαν. (2)


(1) Μίκα Βαλτάρι Ιωάννης Άγγελος

(2) Εντουϊν Πήαρς, η Καταστροφή της Ελληνικής Αυτοκρατορίας

(3) Στήβεν Ράνσιμαν Η Άλωση της Κωνσταντινούπολης.

(24) 24 Μαΐου 1453

Τώρα για μια ακόμα φορά, οι υπουργοί του αυτοκράτορα πήγαν σ εκείνον για να τον ικετεύσουν να φύγει ενόσω ήταν ακόμη δυνατό, και να οργανώσει την άμυνα της Χριστιανοσύνης από κάποιο ασφαλέστερο σημείο, όπου ίσως θα εύρισκε υποστήριξη. Ήταν τόσο καταβεβλημένος, ώστε ενώ του μιλούσαν λιποθύμησε. Όταν συνήλθε τους είπε άλλη μια φορά ότι δεν μπορούσε να εγκαταλείψει τον λαό του. Θα πέθαινε μαζί του.
Ο μήνας Μάϊος πλησίαζε στο τέλος του, και από τους κήπους και τους φράχτες τα τριαντάφυλλα άνθιζαν. Αλλά το φεγγάρι χανόταν και οι άνδρες και οι γυναίκες του Βυζαντίου, της αρχαίας πόλης σύμβολο της οποίας ήταν το φεγγάρι, προετοιμάζονταν να αντιμετωπίσουν την κρίση που όλοι γνώριζαν ότι βρισκόταν επάνω τους.
------------------------------------------------------------------------------
Στήβεν Ράνσιμαν, η άλωση της Κωνσταντινούπολης, σελ 188

(23) 24 Μαΐου 1453

Καθώς οι μέρες της Μεγάλης Απώλειας πλησιάζουν, οι κάτοικοι διαισθάνονται τα μελλούμενα σε τόση δύναμη ώστε τα φυσικά φαινόμενα να παίρνουν υπερφυσικές διαστάσεις όχι μόνο για τους καθημερινούς ανθρώπους, αλλά και για τους αυτόπτες μάρτυρες  ιστορικούς της Άλωσης, οι οποίοι και τα κατέγραψαν.

Στις 24 Μαΐου θα ήταν πανσέληνος, και καθώς το φεγγάρι θα λιγόστευε θα έρχονταν η καταστροφή. Την νύχτα της πανσελήνου υπήρχε μια έκλειψη και τρείς ώρες σκοτάδι. Την επόμενη, όταν όλοι  οι κάτοικοι γνώριζαν το μήνυμα της απελπισίας  που έφερε το μπριγκαντίνι, και όταν η έκλειψη είχε χαμηλώσει το ηθικό τους, έγινε μια τελευταία έκκληση στην Θεομήτορα. Η πιο ιερή εικόνα μεταφέρθηκε επάνω στους ώμους των πιστών γύρω από τους δρόμους της πόλης και όλοι όσοι ήταν διαθέσιμοι από τα τείχη έλαβαν μέρος στην λιτανεία. Καθώς προχωρούσαν αργά και με επισημότητα η εικόνα ξαφνικά γλίστρησε από το βάθρο πάνω στο οποίο μεταφέρονταν. Όταν οι άνθρωποι έτρεξαν να την σηκώσουν τους φάνηκε σαν να ήταν φτιαγμένη από μολύβι. Μόνο με πολύ κόπο κατάφεραν να την ξαναβάλουν στη θέση τους. Έπειτα καθώς η λιτανεία εξελισσόταν ξέσπασε στην πόλη μια νεροποντή. Ήταν σχεδόν αδύνατο να αντιμετωπίσουν το χαλάζι και η βροχή έπεφτε τόσο καταρρακτώδης , ώστε ολόκληροι δρόμοι πλημύρισαν και παρασύρθηκαν ακόμα και παιδιά. Η Λιτανεία έπρεπε να εγκαταλειφτεί. Την επόμενη , σαν να μην ήταν αρκετοί τέτοιοι οιωνοί, ολόκληρη η πόλη σκεπάστηκε από πυκνή ομίχλη,  φαινόμενο άγνωστο σ αυτές τις περιοχές τον μήνα Μάϊο. Η Θεία Παρουσία καλυπτόταν με σύννεφα για να αποκρύψει την αποχώρησή της από την πόλη. Εκείνη την νύχτα, όταν διαλύθηκε η ομίχλη, παρατηρήθηκε ένα περίεργο φως που έπαιζε γύρω από τον τρούλο της Μεγάλης εκκλησίας της Αγίας Σοφίας. Το είδαν και στο τουρκικό στρατόπεδο και οι Τούρκοι θορυβήθηκαν. Ο ίδιος ο σουλτάνος χρειάστηκε να  καθησυχαστεί από  τους σοφούς του, οι οποίοι ερμήνευσαν το σημάδι ότι έδειχνε πως το φως της πραγματικής πίστης θα φώτιζε σύντομα το ιερό κτίριο. Για τους Έλληνες και τους Ιταλούς συμμάχους τους δεν υπήρχε καμία παρόμοια ανακουφιστική ερμηνεία.

Από τα τείχη είδαν φώτα να λαμπυρίζουν σε απόσταση στην ύπαιθρο, πολύ πίσω από το τουρκικό στρατόπεδο. Τα περίεργα αυτά φώτα δεν ερμηνεύτηκαν ποτέ.

--------------------------------------------------------------------------------

Στήβεν Ράνσιμαν, η άλωση της Κωνσταντινούπολης, σελ 186 - 187

(21) 16 Μαϊου 1453

Για μένα η άλωση της πόλης είναι ένα από τα ιστορικά γεγονότα με την μεγαλύτερη σπουδαιότητα παγκοσμίως.

Και αυτό δεν έχει να κάνει απλώς και μόνο με την δική μου μεγάλη αγάπη για την Βυζαντινή Αυτοκρατορία, την οποία θεωρώ επάξια συνέχεια της κλασικής Ελλάδας, (για την αξία της οποίας λίγοι θα βρεθούν να διαφωνήσουν) αλλά με την στροφή που πήρε ο κόσμος μετά από εκείνη την αποφράδα ημέρα.

Θα αναφερθώ μόνο στο κλείσιμο του δρόμου του μεταξιού,  την αναγκαιότητα της εξεύρεσης άλλου και την λόγω αυτού ανακάλυψη του υπόλοιπου πλανήτη γη.
Για την λαμπρή ιστορία της Δύσης κατά την συνάντηση των δυο κόσμων, θα μπορούσαμε να μιλάμε αιώνες και να μην σταματάμε να φρίττουμε!
Ας είναι, όμως. Σήμερα θα ήθελα να αντιγράψω μερικές αράδες από το μοναδικό βιβλίο του Μίκα Βαλτάρι, «Ιωάννης Άγγελος» που αν και Φιλανδός έχει καταφέρει να εισχωρήσει και στις ψυχές των ελάχιστων υπερασπιστών της Μεγάλης Πόλης, αλλά και στην σπουδαιότητα της κληρονομιάς της.
Οι χώρες της Δύσης μας έχουν εγκαταλείψει. Έχουμε άλλη γλώσσα, άλλη αλφάβητο, άλλη θρησκεία άλλη φιλοσοφία. Μας χωρίζει ζήλια, μίσος, δυσπιστία αιώνων. Φτωχή, φαγωμένη από τα σκουλίκια, περιορισμένη μόνο μέσα στα τείχη της, η Νέα Ρώμη, που κάποτε κυβερνούσε τον κόσμο, είναι πια ο φτωχός συγγενής και πρέπει να υποταχτεί χωρίς όρους. Ποτέ. Ποτέ. Καλύτερα να φύγουμε από αυτόν τον μάταιο κόσμο κι όταν κτυπήσουν τα τύμπανα του θανάτου ν αγγίξουμε με τα θνητά μας χέρια την αιωνιότητα. Χίλια χρόνια ιστορία έχει πίσω της η αυτοκρατορική πορφύρα. Οι βασιλείς και οι αυτοκράτορες της Ευρώπης είναι βάρβαροι και άξιοι περιφρόνησης, αν συγκριθούν μαζί μας. Πίσω μας έχουμε την πρώτη χριστιανική κοινότητα και πριν από αυτούς τους Αλεξανδρινούς σοφούς. Και πριν από αυτούς τον Αριστοτέλη και τον Πλάτωνα.
Πιο εντυπωσιακή είναι η οργή του Αυτοκράτορα όταν ο Αυστριακός (Γερμανός) μηχανικός Γκράντ ζητάει από τον ίδιο την άδεια να επισκεφθεί την βιβλιοθήκη της Πόλης και να διαβάσει συγγράμματα του Πυθαγόρα και του Αρχιμήδη.
Γκράντ: Ξέρω πως υπάρχουν συγγράμματα του Αρχιμήδη και του Πυθαγόρα, αλλά ο βιβλιοθηκάριος τα φυλάει σαν άγριος σκύλος.
Αυτοκράτορας: Ο βιβλιοθηκάριος κάνει απλώς το καθήκον του. Η θέση του είναι κληρονομική και οι υποχρεώσεις του τόσο αυστηρά καθορισμένες που ούτε εγώ δεν μπορώ να κάνω τίποτα. Αυτή την δύσκολη στιγμή για την πόλη μας, προσβάλεις τον Θεό θέλοντας να βγάλεις στην επιφάνεια τα συγγράμματα των ειδωλολατρικών φιλοσόφων.
Γκράντ: Αν μόνο ο Ένας μπορεί να μας σώσει τότε δεν υπάρχει λόγος να σπαταλώ τις εφευρέσεις μου και τους υπολογισμούς μου για να διώξω τους Τούρκους από την πόλη σου
Αυτοκράτορας: Η ελληνική φιλοσοφία είναι αιώνια κληρονομιά μας και δεν δανείζουμε τα συγγράμματά μας στους βάρβαρους για να τα νοθέψουν.
Ο Ιουστινιάνης ξερόβηξε και ο βάϊλος γούρλωσε τα μάτια του προσβεβλημένος. Ο αυτοκράτορας προσπάθησε να δώσει εξηγήσεις πως με την λέξη βάρβαρος δεν εννοούσε τους Λατίνους, αλλά ο Γκράντ ήταν Γερμανός, άρα βάρβαρος εκ γενετής.

(19) 17 Μαϊου 1453

Ο Μεχμέτ, με την βοήθεια Σέρβων Χριστιανών προσπάθησε να εισέλθει στην Πόλη υπογείως. Ένας Γερμανός, ο Γκράντ το ανακάλυψε και ακύρωσε αυτή την προσπάθεια των Τούρκων.

Διαβάστε τις σχετικές περιγραφές από τους ιστορικούς και μυθιστοριογράφους της Πολιορκίας:

Τα αστέρια έλαμπαν ακόμα στον ουρανό σαν ασημένιες καρφίτσες. Η νύχτα αυτές τις τελευταίες ώρες πριν τα ξημερώματα ήταν ήσυχη και παγερή σαν τον θάνατο.

Κοντά στην Καλιγαρία Πύλη σταμάτησα ν’ αφουγκραστώ. Δεν ήταν μόνο οι χτύποι της καρδιάς μου, άκουγα θόρυβο κάτω από τα πόδια μου. Έπειτα είδα τον Γκράντ, τον Γερμανό, να ‘ρχεται προς το μέρος μου κρατώντας έναν δαυλό. Εκεί κοντά υπήρχαν βαρέλια γεμάτα νερό κι αυτός πήγαινε από το ένα στο άλλο, σταματούσε και τα παρατηρούσε. Στην αρχή νόμιζα ότι είχε χάσει τα λογικά του, ή πως έκανε μαγικά.
Με χαιρέτησε στο όνομα του Χριστού,   φώτισε με τον δαυλό του την επιφάνεια του νερού μέσα στο βαρέλι και με προέτρεψε να κοιτάξω κι εγώ. Κάθε τόσο η επιφάνεια του νερού έτρεμε σχηματίζοντας κύκλους, μολονότι η νύχτα ήταν ήσυχη και δεν χτυπούσε ούτε ένα κανόνι.

«Η γη τρέμει» είπα,  «Μήπως τρέμει ακόμα και η γη από θανάσιμο τρόμο;»

«Δεν καταλαβαίνεις τι είναι αυτό που βλέπεις Ιωάννη Άγγελε, έτσι; Οι Τούρκοι δουλεύουν κάτω από τα πόδια μας.»

«Μα πως γίνεται!» φώναξα. Την ίδια στιγμή όμως θυμήθηκα τους λαγουμιτζήδες που είχε ζητήσει ο σουλτάνος από τη Σερβία.

Μίκα Βαλτάρι, Ιωάννης Άγγελος  σελ 374 375.

Ο Μεγάλος Δουξ, ο Δούκας Νοταράς, του οποίου αποστολή ήταν να ασχολείται με παρόμοια  επείγοντα περιστατικά, έσκαψε, μετά από αίτημα του Γκράντ, ένα αντίθετο όρυγμα και κατόρθωσε να διεισδύσει στο τουρκικό, όπου έκαψε τα υποστηρίγματα. Η οροφή κατέρρευσε θάβοντας πολλούς υπονομευτές. 

Στήβεν Ράνσιμαν, η Αλωση της Κωνσταντινούπολης σελ 183

Στο μεταξύ ο αγώνας κατά των Τούρκων έχει παρασύρει τους πάντες μέσα στην Πόλη.

Γυναίκες, γέροι και παιδιά έχουν έρθει εθελοντικά να βοηθήσουν τις επισκευές των δύσμοιρων τειχών. Ο φόβος και η αγωνίας τους δίνει απίστευτες δυνάμεις. Μεταφέρουν πέτρες και κουβαλούν καλάθια γεμάτα χώμα, τα οποία σε κανονικές συνθήκες δεν θα μπορούσε να τα κουνήσει ούτε ο πιο δυνατός άνδρας.

«Προτιμάμε να πεθάνουμε κοντά στους άνδρες μας, στους πατεράδες μας και στους γυιούς μας» λένε «παρά να γίνουμε σκλάβοι»

Μίκα Βαλτάρι, Ιωάννης Άγγελος  σελ 362

(15) 7 – 8 Μαϊου 1453, Βενετικές ίντριγκες

Μετά την ήττα των υπερασπιστών, ο Σουλτάνος δεν επεχείρησε επίθεση. Προτίμησε προς το παρόν να καταπονήσει την άμυνα. Οι προμήθειες στην Πόλη εξαντλούνταν. Ο Αυτοκράτορας οργάνωσε μια επιτροπή που θα φρόντιζε ώστε να διανεμηθούν εξ ίσου τα ελάχιστα. Αν και οι μερίδες ήταν μικρές, κάθε οικογένεια έλαβε το μερίδιο της και δεν υπήρξαν άλλα παράπονα.

Ο Αυτοκράτορας αγνοούσε ότι η Γερουσία της Βενετίας είχε ήδη από τις 13 Απριλίου αποφασίσει να στείλει στόλο με τις εξής οδηγίες: Ο στόλος θα παρέμενε αγκυροβολημένος στην Τένεδο μέχρι τις 20 Μαΐου. Μαζί του θα ενώνονταν και άλλα πλοία προερχόμενα από την Κρήτη και από την Εύβοια.
Ωστόσο δεν έπρεπε να προκαλέσει καμία δράση με τους Τούρκους προτού να φτάσει στην Κωνσταντινούπολη και να θέσει τον εαυτό του στην διάθεση τους αυτοκράτορα, τονίζοντας τις μεγάλες θυσίες που έκανε η Βενετία για να έλθει προς βοήθεια του. Εάν ο Κωνσταντίνος είχε ήδη κλείσει ειρήνη με τους Τούρκους, ο αντιναύαρχος έπρεπε να πάει στον Μορέα και να χρησιμοποιήσει τις δυνάμεις του για να υποχρεώσει (δηλαδή να ανοίξει κι άλλη πληγή στον χριστιανικό κόσμο) τον δεσπότη Θωμά να επιστρέψει ορισμένα χωριά τα οποία είχε προσαρτήσει παράνομα.

Στις 8 Μαΐου, οι οδηγίες άλλαξαν. Εάν ο Λορεντάν (ναύαρχος τους Βενετικού στόλου) μάθαινε , κατά την διάρκεια του ταξειδιού του, ότι ο αυτοκράτορας δεν είχε κλείσει ειρήνη, έπρεπε να επιβλέψει ώστε η Εύβοια να τεθεί στην πρέπουσα κατάσταση άμυνας. Επιπλέον έπρεπε να συνοδεύεται από έναν πρεσβευτή, τον Βαρθολομαίο Μαρτσέλο, ο οποίος έπρεπε να σπεύσει στην Αυλή του σουλτάνου και να διαβεβαιώσει τον Μεχμέτ για τις ειρηνικές προθέσεις της Βενετίας.
Ο Σουλτάνος έπρεπε να δεχτεί πιέσεις να κλείσει ειρήνη και ο αυτοκράτορας να δεχτεί οποιουσδήποτε όρους. Εάν ο Μωάμεθ ήταν αποφασισμένος να συνεχίσει την πολιορκία, ο πρεσβευτής δεν έπρεπε να συνεχίσει αλλά να επιστρέψει και να δώσει αναφορά στην Γερουσία.
Με λίγα λόγια οι Βενετσιάνοι προσπαθούσαν να βγούν λάδι με κάθε κατάσταση.

Στήβεν Ράνσιμαν, η Αλωση της Κωνσταντινούπολης, σελ. 176, 177

25 Απριλίου 1453

Το πολεμικό συμβούλιο των πολιορκημένων αποφάσισε να ναυμαχήσει τα τουρκικά πλοία που είχαν εισβάλει στον Κεράτιο:

«Χτες γύρω στα μεσάνυχτα ο Τζάκομο Κόκο είχε έτοιμες δύο γαλέρες και μερικές βάρκες για να πάνε να πυρπολήσουν τα τουρκικά πλοία που βρίσκονταν κάτω από τον λόφο του Πέραν. Οι Γενοβέζοι υποσχέθηκαν πως θα συμμετάσχουν και εκείνοι στην επιχείρηση, αν σχεδιαστεί καλύτερα.

Αναρωτιέμαι πως είναι δυνατόν να πιστεύουν ότι η επιχείρηση θα κρατηθεί μυστική, την στιγμή που μόνο ελάχιστοι δεν το ξέρουν.
Τα κανόνια χτυπούν αδιάκοπα. Έχουμε απώλειες. Ο,τι κατορθώσουμε να επισκευάσουμε τη νύχτα καταστρέφεται πάλι το πρωΐ. Στον τομέα των αδελφών Γκουακάρντι έπεσαν δύο πύργοι.

--------------------
Μίκα Βαλτάρι, Ιωάννης Αγγελος, σελ. 328

22 Απριλίου 1453

Μια Κυριακή γεμάτη φόβο.

Το πρωΐ οι καμπάνες σταμάτησαν να χτυπούν και το τείχος του λιμανιού γέμισε από ανθρώπους που κοίταζαν βουβοί και έτριβαν τα μάτια τους από έκπληξη. Απέναντι από την εκκλησία του Αγίου Νικολάου και την πύλη της Αγίας Θεοδοσίας, το λιμάνι του Πέραν είναι γεμάτο τουρκικές γαλέρες. Κανένας δεν μπορούσε να καταλάβει πως είχαν περάσει την αλυσίδα και είχαν βρεθεί στα νώτα των βενετσιάνικων πλοίων. Πολλοί νόμιζαν ότι είναι οφθαλμαπάτη και έτριβαν τα μάτια τους.
Μα η προκυμαία ήταν γεμάτη τούρκους που έτρεχαν εδώ και κει φτιάχνοντας προχώματα, μπήγοντας πασσάλους στη γη και τοποθετώντας κανόνια για να προστατέψουν τα πλοία τους.
Ξαφνικά ακούστηκαν φωνές. Στην κορυφή του λόφου εμφανίστηκε ένα τουρκικό σκαρί κι άρχισε να γλιστρά προς τα κάτω μ ανοιχτά τα πανιά σαν να ‘πλεε πάνω στην ξερή γη, ενώ συγχρόνως χτυπούσαν τα τύμπανα και ηχούσαν οι σάλπιγγες. Το τραβούσαν εκατοντάδες άνδρες. Έφτασε γρήγορα στην ακτή γλιστρώντας πάνω σε μια ξύλινη ράμπα, έπεσε στο νερό, αποκολλήθηκε από τη βάση του και απέπλευσε προς τα άλλα πλοία που ήταν περισσότερα από πενήντα, μα όχι ιδιαίτερα μεγάλα. Είχαν δώδεκα ή δεκαοκτώ ζευγάρια κουπιά και μήκος πενήντα ως εβδομήντα πόδια.
--------------------------------------
Μίκα Βαλτάρι, Ιωάννης Αγγελος σελ. 319, 320

 Ετσι πέρασε ο Μεχμέτ μέρος του στόλου του στον Κεράτιο.

Ο πίνακας είναι του Ιταλού ζωγράφου Fausto Zonaro (1854 - 1929)

20 Απριλίου 1453

Στις 20 Απριλίου 4 Γενουατικά πλοία πλησίαζαν πλησίστια με ούριο άνεμο την Κωνσταντινούπολη.
Αρχηγός της αποστολής ήταν ο Βενετσιάνος Φλατανελάς. Μόλις ο Μεχμέτ πληροφορήθηκε την άφιξη τους φώναξε τον Βούλγαρο εξωμότη Μπαλτόγλου, που ήταν ο αρχηγός του στόλου του και του ζήτησε να αιχμαλωτίσει ή να εξοντώσει τα 4 πλοία, αλλιώς να μην γυρίσει ζωντανός.
"Ο τούρκικος στόλος προχωρούσε με πασιφανή χαρά, με τυμπανοκρουσίες, σαλπίσματα και με σιγουριά πιστεύοντας ότι θα τα συλλάμβανε χωρίς δυσκολία".
Μην ξεχνάμε ότι ο Τουρκικός στόλος αποτελούνταν από 6 τριήρεις, 10 διήρεις, 15 γαλέρες, 70 φούστες, 20 παραντάρια και έναν άγνωστο αριθμό από καΐκια. Το μέγεθός του πρέπει να έφτανε τις 150 μονάδες.
"Πέντε τριήρεις επιτέθηκαν σε ένα από τα γενουατικά πλοία. Τριάντα καΐκια ή φούστες περικύκλωσαν ένα άλλο, ενώ το τρίτο περικυκλώθηκε από σαράντα παρανδάριες ή μεταγωγικά με καλά εξοπλισμένους άνδρες. Ο Μπαρμπαρο γράφει ότι η θάλασσα φαινόταν μετά δυσκολία λόγω του μεγάλου αριθμού των τουρκικών πλοίων".
Γρήγορα στο αυτοκρατορικό πλοίο του Φλατανελά προσδέθηκε η τουρκική ναυαρχίδα, η οποία δεν ξεκόλλησε καθόλη τη διάρκεια της ναυμαχίας.
Οι Γενουάτες αντιδρούσαν στην τουρκική επιβίβαση πάνω στα πλοία τους με πέτρες και με πήλινα δοχεία που έφεραν υγρό πύρ. Η σφαγή ήταν μεγάλη.
Μετά από δύο ώρες, και την ώρα που ο ήλιος πλησίαζε στη δύση του, ένας δυνατός άνεμος φύσηξε και φούσκωσε τα πανιά! Τα πλοία άνοιξαν δρόμο και έφτασαν στην είσοδο του Κεράτιου, όπου άνοιξε η αλυσίδα που τον κράταγε κλειστό και τα τέσσερα πλοία πέρασαν στην ασφάλεια του!
Ο Σουλτάνος σκύλιασε και ο Μπαλτόγλου γλύτωσε μετά βίας το κεφάλι του, αλλά όχι το μαστίγωμα και την αφαίρεση όλων των εξουσιών του.
Η επιτυχία γέμισε με νέες ελπίδες τις καρδιές των πολιορκημένων!
----------------------
Σερ Εντουϊν Πήαρσ, Η καταστροφή της Ελληνικής Αυτοκρατορίας 1453.

18 Απριλίου 1453

Στις 18 Απριλίου (ο Μεχμέτ θεωρώντας ότι είχε προκαλέσει μεγάλες ζημιές στα τείχη ) διέταξε επίθεση στο Μεσοτείχιο . Δυο ώρες μετά τη Δύση, με το φως των πυρσών, με τα κύμβαλα να κροταλίζουν, με τα τύμπανα να κτυπούν, κραυγάζοντας πολεμικές κραυγές αποσπάσματα βαριά οπλισμένων πεζών, ακοντιστών, τοξοτών και πεζών της φρουράς των γενιτσάρων όρμησαν στον φράκτη επάνω από την παραγεμισμένη τάφρο.
Κουβαλούσαν πυρσούς για να βάλουν φωτιά στις ξύλινες σανίδες από τις οποίες ήταν φτιαγμένος και στις άκρες των λογχών τους είχαν προσαρμόσει γάντζους με τους οποίους θα γκρέμιζαν τα βαρέλια με το χώμα που ήταν επάνω του. Μερικοί είχαν σκάλες για να τις βάλουν στα σημεία του τείχους που στέκονταν ακόμα όρθιο. Η σύγκρουση ήταν συγκεχυμένη.
Επικεφαλής ήταν ο Τζουστινιάνι. Ιταλοί και Έλληνες εμπνέονταν από την δυναμικότητά του. Ο Βασιλιάς έσπευσε να κάνει επιθεώρηση για να διαπιστώσει αν όλοι ήταν προετοιμασμένοι για επίθεση σε όλο το μήκος των τειχών.
Ο αγώνας διήρκησε 4 ώρες. Δεν σκοτώθηκε ούτε ένας Χριστιανός, ενώ έπεσαν πάνω από 200 Τούρκοι.
Η αποτυχία αυτή των Τούρκων, έδωσε νέα αυτοπεποίθηση στους πολιορκημένους.
Αν και ο βομβαρδισμός συνεχιζόταν ακατάπαυστα βάλθηκαν να επισκευάζουν τα τείχη με ενθουσιασμό.
Εάν η βοήθεια από τον έξω κόσμο έφτανε σύντομα η πόλη θα μπορούσε να είχε σωθεί.

------------------------------------------------------------------------------------
Στηβεν Ράνσιμαν, Η 'Αλωση της Κωνσταντινούπολης, σελ 158, 159

Το πιο πικρό Πάσχα της Ιστορίας μας

Το Πάσχα είναι η μεγαλύτερη γιορτή της Ορθοδοξίας, όταν κάθε Χριστιανός χαίρεται με την επίγνωση της Ανάστασης του Σωτήρα. Στην καρδιά όμως των κατοίκων της Κωνσταντινούπολης υπήρχε λίγη χαρά την Κυριακή του Πάσχα του 1453, η οποία συνέπιπτε με την 1η Απριλίου. Μετά από έναν χειμώνα με πολλές καταιγίδες, στον Βόσπορο ερχόταν η άνοιξη. Στους κήπους σε όλη την έκταση της πόλης, τα οπωροφόρα δένδρα άνθιζαν. Τα αηδόνια γύριζαν να κελαηδήσουν στα άλση και οι πελαργοί για να κτίσουν τις φωλιές τους στις στέγες. Ο Ουρανός ήταν χαραγμένος από μακριές γραμμές από αποδημητικά πουλιά που πετούσαν προς τις θερινές διαμονές τους, μακριά από τον βορρά. Αλλά η Θράκη αντηχούσε από τους ήχους ενός μεγάλου στρατού σε κίνηση, από ανθρώπους, άλογα και βόδια που έσερναν άμαξες που έτριζαν.

Οι πολίτες προσεύχονταν πολλές ημέρες να μπορέσουν τουλάχιστον να επιτελέσουν τις λειτουργίες της Μεγάλης εβδομάδας με ηρεμία.

Αυτό τους παραχωρήθηκε.

Το πρώτο εχθρικό απόσπασμα έγινε ορατό την Δευτέρα , 2 Απριλίου.

----------------------

Στήβεν Ράνσιμαν

Η Άλωση της Κωνσταντινούπολής, σελ 143